|
Karl Marx, 5 Mayıs 1818'de Almanya'nın Rhine Eyaleti'nin Trier kasabasında
doğdu. Orta öğretimini Trier'de tamamladı. Bonn ve Berlin üniversitelerinde
hukuk öğrenimi görürken tarih ve felsefeyle ilgilendi, Hegelci E. Gans'ın
derslerini izledi. 1841'de "Demokritos'un ve Epikuros'un Doğa Felsefelerinin
Farklılıkları" adlı doktora tezinde, dinin maddecilik açısından eleştirisini
yaptı.
Sol Hegelcilere katılarak Bauer kardeşlerle dostluk kurarken, bir yandan da
Feuerbach'ın etkisinde kalıp 1842'de, muhalefetteki radikal burjuvalar
tarafından kurulan Rheinische Zeitung gazetesinin yazı işleri yöneticiliğini
yaptı. Saint-Simon, Fourier, Proudhon gibi yazarları okuyarak Fransız
sosyalizmini tanımaya çalıştı. 1843'te çocukluk arkadaşı Jenny von Westphalen
ile evlendi. Rheinische Zeitung gazetesi 1843'te kapatıldıktan sonra Paris'e
yerleşti. Fransız-Alman Yıllıkları'nı yayımladı (1844).
Derginin bu ilk ve tek sayısında, Yahudi Sorunu adlı yazısıyla siyasal savaşım
konusundaki görüşlerini ilk kez açıkladı. Aynı yıl Engels'le dostluk kuran Marx
okurken tuttuğu notlardan oluşan 1844 El Yazmaları'nda, ana temasını
yabancılaşmanın oluşturduğu hümanist bir felsefe geliştirdi.
Engels'le ortak ilk metninde (Kutsal Aile, 1845) tarih felsefesini maddeci görüş
açısından eleştirdi. 1845'te Vorwarts gazetesi yazıkurulu üyeleriyle birlikte
sürülünce Brüksele yerleşti. Birkaç ay sonra Engels'in de Brüksel'e gitmesiyle
ortak eserlerinin ikincisini (Feuerbach Üzerine Savlar, 1845) ve üçüncüsünü
(Alman İdeolojisi, 1845-1846) yayımladı. Kuramsal çalışmalarının yanısıra,
sosyalist işçilerle ve Alman göçmenlerle ilişkilerini sıklaştırdı. Brüksel Alman
İşçileri Derneği'ni kurdu ve Engels'le birlikte bir komünist yazışma ağı
oluşturdu. Komünistler Birliği'nin isteği üzerine Komünist Manifesto'yu
yazdıkları bu yıllar, ikisi için de geçmişteki felsefi bilinçleriyle hesaplaşma
ve tarihsel maddeciliği geliştirme yılları oldu: Bu yüzden, geçmişten kopuşları
hem siyasal hem de kuramsal nitelikteydi.
1848 İhtilali patlak verince, Belçika'dan sınır dışı edilen Marx, Köln'e
yerleşerek, Neue Rheinische Zeitung gazetesini çıkarmaya başladı. Bu gazetede
işçilere yönelik makaleler yayımladı (Ücretli Emek ve Sermaye, 1849).
Almanya'dan, hemen sonra da yeniden Fransa'dan
sınırdışı edilince, 1849'da, ömrünün sonuna kadar kalacağı Londra'ya yerleşti.
Yoksulluk içinde yaşadığı bu dönemde iktisat incelemelerine ağırlık verdi. Temel
eseri olan Kapital'i hazırlamaya başladı. 1851-1861 yıllarında New York Daily
Tribune gazetesinin Avrupa muhabirliğini yaptı.
1864'te Uluslararası İşçiler Derneği'nin kurucuları arasında yeraldı. 1.
Enternasyonal'in açılış konuşmasını ve tüzüğünü yazdıktan sonra, Kapital'in
birinci cildini Almanya'da yayımlattı (1867). Kızını görmek için gittiği
Paris'te Paris Komünü'ne tanık oldu. İngiltere'ye dönünce Fransa'da İç Savaş
(1871) adlı eserinde bu devrim denemesini değerlendirdi. Kapital'in yazımını
sürdürürken, bir yandan da işçi partililerinin programlarının oluşturulmasına
etkili biçimde katıldı. Dühring'e karşı kalem tartışmasında Engels'i destekledi.
Anti-Dühring'in (1878) bir bölümünün yazımında Engels'le çalıştıktan sonra
hastalanarak çalışmalarını büyük ölçüde yavaşlatmak zorunda kaldı. 14 Mart
1883'te Londra'da öldü.
|
Arkadaşıma Gönder
Yazdır
