ÇEWLİGİ RA ÇEND İDYOMİ (DEYİMİ )

pirocan_miraz

Reklamlarımız Destekcilerimiz

Arêkerdox: W. K. MERDİMİN

A
1. Asın weno, paxır vırajeno.
Merdımo ke gos siretan a nêkur, heddê xo nêzano u nêreheti bıkero.
2. astêkutik/astê kutıki (argo): merdımo bêar
3. Astê yıumariyêni*.
Zaf zeif o.

B
1. Ber pa nêniyeno.
Rêkapis o.
2. bıziyewobêwaxt (argo): qıconeçar, zeif
3. Bueçêhêri ya, ne bena derg ne bena kılm (1).
Yew gureyo ke te ra faydeyêko rınd nêviniyo.
4. bueçê tırewa gizun*: qıco cihati*

C
1. Cıniyê gawuniheleysuni bena veng.
Merdımo ke wexti xoyi zafi gureyanê bêfaydeyan de bıviyarno, gureyi xo wext de nêkıro, no idyom ey rê vajiyeno.
2. Cıtê heri u gay a.
Wexto ke dı teni yew gure (wertaxi*, embazi, zewaj usn) de pê nêri u qal u hereketi yinyewbinan nêtepsi, no idyom vajiyeno.

Ç
1. Çaqê mı (yı, ay*) sıkiyê.
Ez zaf tersaya.
2. Çımi kerdi tari.
Yersra toyênêhesıbneno.
3. ÇotumêÇotala yena.
Yew gureyo ke rast nêame, nêno. Yew gureyo ke destpêkerdısi ey şaş bıbo, şaş dewam keno.
Çotala (laya çewte), pey Dara Hêni (Darê Yeni) ya yew la ya; seri koyi ra çewt yena war.

D
1. Dew menda dı hebi pirun re, ayinizi pê nêkerdu.
Wexto ke xuyi (exlaqi) inan teng bı, dı teni zi bıbi pê nêkeni.
2. Dik vendo, sıwadiyo.
Gure qediyayo, hıni ser o qıseykerdıs icab nêkeno.
3. dikê seri suli(argo): merdımo çulek*
Diki erzeni enbari xeli, tera veciyeno, rênesıno seri suli nequr keno.

E
1. Erjeli merjuelıumebı, si nıstı tastiyê gawuni ya.
Çiyo ke yew merdım zaf qiymet bıdo ey labelê tı qiymet ey nêdi u ey bıherımıni, tı kuweyiş keni heq.
2. Ez çı herr u wel xwı sare re kıri?
Ez xo re se kıri? Çı çare bıvini?

G
guelıkxıç: Merdımo ke zanayişi ey pıra-pırabıkemiyu. Heti zanayisi ya tepiya siyoru.
Guelık xıç wexto ke guelık bı, eskiyêni siyoru veri harrêgayi, wexto ke bı ga nêeskêni siyoru veri harrê guelıki.

H
1. Heri nêeskeno, palunêyı kuweno.
Merdımo ke esasê yew meseleyi (problemi) ser o nêvındero labelê çiyanê qıjanu bêqiymetan sero vındero.
2. Herrqılênıştıbıru kerrarê qirrêni.
Herrqılê semedê kerra bermayo, vato: "Nıka varan varo tı xo rê se kena?" Merdımêko feqir, zeif yan zi nêwes gama ke halê xo xo vir ra bıkero u merdımê zengini, zıxmi u wesi rê bıqehriyo, no idyom semedê ey vajiyeno.
3. Heta tı miraz keri, şar patiledun pera.
Merdım wexto ke yew gure keno, gunihazırkerdısi ey de zaf nêfesıliyo (xo zaf nêfeselno)*.

4. Heta zuri tede bıbi rast nıvuno*.
Zaf zuri keno.
5. Hewikesti, dınduniçın i; dınduni esti, hewik çın i.
Wexto ke merdım cuno, hemdi xo yo, gure dest ra yeno labelê pereyi çın i; wexto ke merdım extiyaride beno wahariperan, na rêher gure dest ra nino u nêwesi dest pêkenê.

K
1. kalo gı-yenı*: Merdımo ke tı ey rê holi (hewli) bıkeri u ey ra xırabi bıvini.
Dewı mıqatê kali bena, labelê wısıno hêni de pisiyê xo keno u hêni herımneno.
2. Kekerdo gualêguni*.
Keye de zaf piyordayişu yersbiyayis*.
3. Kêripede nêsına.
Zaf mırd biyo, nêeskeno tawêbıwero.

L
1. Lıng şa erd*.
İnad keno.
2. Luejınêyı/yê dunnıgena.
Zaf gêreno/gêrena, yew ca de zaf nêvındeno/nêvındena.

M
1. Marun qırrık ra sıno wariye*.
Merdımo ke mêrxas bo, wahari quezaxi (zaf cesur) bıbo u bıesko gure bıqedino, ey rê vajiyeno.
2. merdımo bêtexmin: Merdımo ke pil u qıjiya xo nêzano, bêhurmetiye keno.
3. Mêrıki va "Ez biya dızd, asm bi ruasn".
Merdım bıhewes a dest bı yew gure bıkıru u gureyi ey rast nêsiyoru, no idyom weziyeti ey ifade keno.
4. Mêrıki va: "Ez xadım a". O bin persa: "Çend hebi qıcê tu esti?"
Vera yew persi bêaqıli -perso ke tede mentıq çıne bo- vajiyeno.
5. Mêrıki/cıniyekı keyê xo kerdo keyê Qere Tajdin.
Merdımo ke mêmananê xo re zaf mesref bıkero, ey/aye rê vajiyeno.
6. Mıl ver umıwar.
Fıriyayan zi merd.
7. Minumnuniyew selê sımeri nêkeno.
Ey ra yew gureyo hol ranêkono. Kesi re yew faydeyê ey çıne yo. Çiko bêqimet o.
8. Miyinmêrıki keyê yı ra leq o.
Wexto ke miyani yew grub, parti yan zi hevalan de xayinti bıbo no idyom vajiyeno. Hikayeyê nê idyomi wina ya:
Matun yew dewê Çewligi ya. Cayi dewê Matuni duz niyo, kas o. Wexti veri de, êyi ke sıni desmaj semedo ke erd nêgıni, miyin kuweni u yew kındır besteni pa. Eke sıni desmaj ê kındıri tepiseni u erd nêgıneni. Sofiyi Matuni yew sew sıno teber ke desmaj bıgero. Kındır tepseno labelê cuwa ver vêwêey miyin kerdo leq. Sofi kas ra lêrbeno u beno bırindar. Dewıji ke yeni ziyaretiyê ey, Sofiyi Matuni vano "Derdi mı tê medınê. Miyini mı keyê mı ra leq o!"

N
1. Nê seri serradi yo, nê zi bıni perjuno.
Ne holi ne zi xırabi ser o ey/aye ra yew gure yeno, toyê re nêbeno/nêbena.
2. Nunire awk, awk re malla*.
Wexto ke nan perra merdımi qırrık ra, pêawe sıno wariye labelê wexto ke awe perra merdımi qırrık ra, mıramalla ser o bıwano.

P
1. pê belê-lıbê qıseykerdıs: bı resmiyet u cıddiyet qıseykerdış
2. Pê fısun hemam germ nêbeno (2).
Gureyi gırdi bı xebata zafe u mudumineyenê meydan, vıraziyenê.
3. pısingo xızune*: merdımo tembel

Q
qasudi/qasudê bungêrun*: Merdımo ke tı bıersawi yew ca u zaf erey agêro, ey/aye ra vajiyeno.
Mireyêk Çewligi de, dewê Sini de ronıste beno. Rojêk xızmekari xo ra vano:
-Ez tu sıba ersawena axayê dewê Talwari het. Veri mı vinı hema so!
Rojê binı xızmekar yeno keyeyi Miri u veri beri de, duri ra Miri vineno labelê ey het nino, uca ra dano pıro sıno dewê Talwari.
Axayi Talwari ey ra perseno vano:
-Tı çı semed a amê?
Xizmekar vano:
-Wılay Miri mı ra va "Mı vinı u so axayi Talwari het". Ez zi siya mı Mire veri beri de duri ra di u ez ameya itya*.
Axa hıni fam keno ke xızmekar safek (saf) o, vano:
-Miri ına bungêrı wasta, biru so.
Bungêrı xızmekari bar keno u ersaweno.
Xızmekar pabungêr a şıno Sini labelê zaf kuweno erey.

S
1. Seydi mı umı, gi tunziyê mı umı.
Çiko ke merdım semedê hela teng a bıgero labelê a helpeyda nêbo yan zi rast nêro.
2. Siyay u suri ardi pêser.
Merdımo ke zaf yers bo, nêzano ke çı qale fekê ey ra ameya teber.

ş
Sı biruqesasi babi, na ser a qıney dadi.
Gureyo ke merdım te de zarar bıkeru u te ra ders nêveco, bı yers u xırs rêne bıkero labelê na rê sermayeyê xo pêro vinkero.

T
1. têniya çorın (çewrin): Merdımo/cıniyeka ke zaf xırab bıbo u xo bızeleqıno (padusno) merdımi ya, merdım nêesko xo te ra bıxelısno.
2. Tım çuwê yı ho runayi.
Merdımo ke kar u gureyi ey piyordayis bo.
3. Tu darê xo bın ra bırna.
To gureyi xo da cı.
Çiko ke merdım te ra fayde bıvino labelê bı destê xo zerar bıdo ey u ê gureyi bıxerepno.
4. Tu qulaç ra veto (3).
Tı hed u hududê xo ra viyerti.

V
1. Vırajê keno (4).
Qale xo fek de zaf çarneno lebelê esasê niyetê xo eskera nêkeno.
2. Vırajê mekır (5).
Qale xo fek de zaf meçarne, esasê niyetê xo eskera vaje.

X
1. Xesinayişi heri yo.
Gureyo ke mesrêfi ey kari ey ra zêdetır bıbo, semedê ey no idyom vajiyeno.
Merdımo ke semedi xesinayişi heri dı punetigeno, panc puneti dunu destuni xo suweno.
2. Xêrra (xêra)ho têpiyaşıno.
Pıra-pıra ho beno feqir yan zi pıra-pıra sıhetê ey beno xırab.
3. xuenê (xonê)merekun: merdımo kılm*, qalın u têkuweyı (qelew)

Y
Yew vun*, des hebun (hebin) nunopa.
Zaf zuri keno.

Z
1. Zêdumunisıno/yeno.
Zaf lez sıno/yeno.
2. Zê hakê kali yo.
Zaf rınd o.
---
(1)Bı tırki "Ne öldürür, ne güldürür bır ıs".
(2)Bı tırki "Tasıma su ıle degırmen dönmez".
(3)Bı tırki "Haddını asmıssın".
(4)Bı tırki "Mırın kırın edıyor".
(5)Bı tırki "Mırın kırın etme".

aste: este, kate
ay: aye
ayini: inan
bueç: boçe
bıziye: bızêk
bir: bıgire
biru: bıgiro
bungêrı: bangêre, loxe
cihati: jêhati
cun: cıwan
çot: çewt
çulek: çelek, çılek
dındun: dıdan
dumun: duman
dun: duye, duman
dun: dano
extiyari: piriye, piri
fıriyayiş: xerıqiyayiş
gawun: gawan
gizun: guzın
gual: gole
guelık: golık, guk
guni: gani, gerek
guni: goni
harr: arre, arrı
hel: hele, game
heley suni: hela şani, peyê peroji, badê dıhire, danê şani
herrqıle: herrqele, kelmıte, kemılte
hewik: hebıki
itya: tiya
kerra: kemere
ke: keye
kêri: çuyo (zopeyo) ke pey meşke çarneni
kılm: kırr
lêrbiyayiş: gındıriyayiş, gındır diyayiş
lıng şa erd: lınge şanay erd
luejın: lojıne
malla: mela, mıla
merjuelı: morcela
mıra: mıla, mela; ancax
min: miyan
miyin: mıhin, sıng
mudumin: domdar, devamli
feşıliyayiş (xo feşelnayiş): berey kewtene, erey kewtene; seboxnayiş
nıştıbı ru: ronıştbı
nıvuno: nêvano
nun: nan
nuno pa: pa nano
palun: palane, cıle, kurtane
pa: bı
punet: banknot, panganote, panqnote, puxnet
patile: patire, fetır
perjun: pırojıne
pê: bı
pıra-pıra: verra-verra
piyordayiş: pêrodayiş, lejkerdış
qıc: doman, gede
qıj: qit, hurdi, şenık, gıdi
rê: rey
rêka: zaf, yewrayi
rêne: reyna
sıwa: sıba
sulı: sılo, sılondi, sılond, sulı; zıbılge
tawê: teba, tewa; tawey, teway, toyê; çiyeki
têpiya: tepya
toyê: b. tawê
umê: amey
umnun: hamnan
umariyêni: humariyêni
umı: ame
ven do: veng dayo
vêwı: veyve
vin kero: vindi bıko
vun: vano
wahar: wayir
wariye: war, dıwar
wertaxi: ortaxiye
wı: o
xêrra (xêra): tım, daima; pıra-pıra, verra-verra
xızunê: feqir
xuene (xone): pısingo neri
yenı: hêni
yers: hêrs
yersbiyayis: hêrsbiyayiş
yı: ey
yin: inan
zê: sey

____________________________

KOYO BERZ

QISEY VERÊNAN
U DERSI VETENI-2
A
Adır koti kewo wıjay veşneno.
Adır ra pırên nêvırazêno.
Adır u barutiya pê hetı nêbenê.
Adıri destê xo ya nê, maşaya tepşı kı destê to nêveşno.
Ahmaqi boliyê, xeyr Ellay heme pê hetı niyê.
Altun vist serı erdi bındı bımano fına altuno.
Aqibetê kesi (gi ) niro.
Aqıl aqıli sera yo.
Aqıl lıngan dı nê, seredı ro.
Arwêş ko ra qahryayo, xebera koy pey nêbiya.
Asnawı nêzanê, awda xori mekewı pede şınê (tey fetısênê).
Aşıqo har nıqara xo teqneno.
Awa kı şına ay ra nê, a kı vındena ay ra bıtersê.
Awa kı tım şına a awı heram nêbena.
Awa limını mekewı, tey rew fetısênê.
Awa vınderdê boy dekewna.
Awda çıranıka ayre nêgeyreno.
Awda iniya ayre nêgeyreno.
Awı rakewna labırê dışmen nêrakewno.
Awı sıfte ê gırdan, nan u şami sıfte ê werdiyana.
Awı, adır u cıni ra o kı nêterso o Ellay ra zi nêterseno.

B
Bahdê sebırkerdeney selametey a.
Ban megi, xo rê embıryan bıgi.
Bardê gırdi bın mekewı, nêşenê bın dı werzê.
Barê merdımdê sêkür u bêkesi tım çewto.
Baro kı tı nêşenê hewadê ey bın mekewı, bın ra nêşenê bıvıziyê.
Bellu cıfta xo ra vıjêna, cıftırê vana fekê qenda to çend herayo.
Berz meperı, nızm kewnê.
Bêari rê siya u sıpe zey pêyo.
Bêarirê Heleb gamê cayo.
Bêşerefey karê her merdımi niyo bıkero.
Bıza gerını şına çımedê ini dı awı şımena.
Bıza gerını naşt-daşt (Nakışt-akışta) xo sawena bızandê binan.
Bızı veri kı mêlı bo, veror cayê xo vırazena.

C
Camêrd bı camêrdeyda xo ya cay xo gêno.
Camêrd mıreno namey cı maneno, bênamus mıreno pisey (Bênamuseya) cı manena.
Camêrd, camêrdi çımandê cı ra sınasneno.
Camêrd, peyra nêdano camêrdi ro.
Camêrdey bı perana niya, heqkerdenaya.
Camêrdey kesi rê azmin ra bı zembila nina war.
Camêrdeya bıkışı, camêrdeya hewadı.
Cay bênamusan ne şardê cı miyan dı u ne zi şarandê binan miyan dı esto.
Cay bênamusan ne wêrdê cı hetı u ne zi dışmendê cı hetı esto.
Cay dırbetan gêrêno, pırr beno, labırê cay kıştenı u mergi veng maneno.
Cay dırbetan weş beno, ê zeri weş nêbeno.
Cay merdımdê camêrdi ya bınê herı yan zi zindano.
Cay nerından şari miyan dı çıniyo.
Cay pırodayenı weş beno, labırê heqaret kerdenı weş nêbena.
Cay zurkeran tım beliyo.
Cenet bındê lıngandê may u pi dı ro.
Cezay bêaqıleyda seri tım lıngi ancenê.
Cezay xo kes bı xo anceno.
Cıniya bınamusı merdey xo kena eziz, a bênamusı kena rezil.
Cıniya kewani haldê cı ra beliya.
Cınıştoxê estorda şari tım warway, peye, peyra mende u şiyayoxê serdê lıngandê xo yo.
Cora mewni merdımi ra kewnê cêr.
Cordı Ella, cêrdı Mılla.

Ç
Çalım mekı, çalımê to rew şıknenê.
Çalım meroşı jewnay kı, to çalım ra nêfinê.
Çare heme çi rê vineyêno, mergirê nêvineyêno.
Çarey merdımdê camêrdi tım akerdeyo.
Çarnayoxê şemşêrdê şari, tım bêşemşêro.
Çarnayoxê tıfıngda şari tım destvengo.
Çarwaya kı bolı ra ca bımano, a rew bena werdê cınawıran.
Çarweyo kı bolda xo ra abıriyo, verg cı weno.
Çewt mebı kesi vero kı, to nênışê.
Çewt mewni kesi ra kı, to çewt nêvinê.
Çi perskenê qeçkan ra pers kı.
Çi peyhesênê, qeçkan ra peybıhesı.
Çiyo helal vıni nêbeno, bıbo zi rojê vineyêno.
Çiyo kı bi u şi, mekewı ey dımı.
Çıçi yeno kesi sere dı, kesi rê fek ra yeno.
Çıçiyê jew desti esto, vengê dıdestan esto.
Çıla neçari şan ra şına hewna.
Çımê beloqi çımê bênamusanê.
Çımê bênamusan tım namusdê şari dı ro.
Çımê parseci tım parsedı ro.

D
Dar u ber bı per u gılandê xo ya güreno, veng, şeqi u şerpini xo ra vejeno.
Dar u ber per u bı gılandê xo ya güro.
Dara bê vıllıkı meywe nêtepşena.
Darı bı gıl u perandê xo ya yena meydan.
Delı poça xo nêşano, kütık dımı nêkewno.
Demaşkül wexto kı kewno teng, dano xo dı u xo kışeno.
Derdê keyi tım tewa seriya.
Derdê qesıba bêdermano.
Derdê zeri bêdermano.
Derdê zeri bol gırano.
Derdê zeri niyancêno.
Dermanê zeri, zeri bı xo ya.
Derziniya bir niyaşaneyêno.
Derzıni veri xo dı küwı, bahdo goçinı şarnay dı küwı.
Derzıniya eba nêvırazêna.
Derzıniya rês nêrêsêno.
Dest desti dergêriyo.
Dest desti şüweno, dest ageyreno ri şüweno.
Dest desti ravêriyo.
Dest desti sera yo.
Destdergeya mal u namusdê şari, karê camêrdey niyo.
Destê bênamus u bêşerefan tım tunıkıda jewnay dı rê.
Destê Hükmati dergo heme ca reseno.
Destê mühtacan tepêşı kı, Homa (Ella) zi destê to tepêşo.
Destê xo neçaran dı kı, destê to derd nêvinê.
Deve gırdo, labırê heri dımı şıno.
Dewa kı asena ay rê rayber lazım niyo.
Dewlemendi rê vanê malê to bımbarek bo, neçari rê vanê to kotira ardo.
Deyn qamçiya camêrdiya.
Deyn sere verdı, pıruzın, pıruzın gêrêno, sere berz u hüwateya deyêno.
Deynkerdenı weşa, deyn dayenı nêweşa.
Diko kı bêwext veyndano, ey hıma sere cıkenê.
Dı diki jew sıloy sero nêveyndanê.
Dı zebeşi qolê bın nêşınê.
Dışmenê dışmendê mı dostê mın o.
Dışmeno camêrd dostê teresi rındêriyo, çêtırêriyo.
Dışmeno camêrd hım kesi kışeno, hım zi erdo nêverdano,hewadano.
Dınya dınyay bênamusano.
Dınya kesi rê mal nêbeno.
Dınya kesi rê nêmaneno.
Dınya zey sersida daro, ge na kıştı, ge a kıştı vırêno.
Dınyay bênamusan tım tariyo.
Dostê dostan, dostê kesiyo zi.
Dostê merdımdê barçewti bıbo se fına barçewto.
Dostê merdımdê barçewti çıniyo.
Dosto rınd, dosto xalıs, dosto dost roj do teng dı beli beno.
Duri ra vengê nıqara bol weş yeno.

E
Ecelê bızı yeno, yena nanê şıwani wena.
Ecelê jewi yeno, şıno kewno koçıkda jewnay.
Ecelê mari yeno, yeno ray sero derg beno.
Ecelê masi yeno awı ra vıjênê.
Ecelê meri yeno, poçda pısingı bın ra niyabıryêno.
Ecelê meri yeno, pısingı hetı qülda xo ra vıjêno.
Ecelê molcıli yeno, pa peri rüwenê.
Ecelê mıriçıkı yeno, çorşmey kündi geyrena.
Ella kesi şaş nêkero, keno zi din-iman ra nêkero.
Ella kesi ray bın nêfino.
Emanetirê xiyanetey nêbena.
Emel, emeli xo ya ano.
Emelê to rınd bo tı zi rınd benê.
Emelo rınd tım rındo, emelo xırab tım xırabo.
Emelo xırab cayê nêreseno.
Emır qedêno, labırê ray nêqedêna.
Engurı wınêna engurı ra, bena.
Estora cinsı ray şiyayenda cı ra beliya.
Estora vazdayenı alımdê cı ra beliya.
Estorda şariya esparey nêbena.
Ewla do xeyr şari miyan dı serey kesi keno berz, o bêxeyr cıneno kesi verdı.
Ewlado bêxeyr nêbo ey rındêriyo.

Ê
Ê kı tunıkê cı cı qenı sero yê emeley bı inan nêbena.
Ê kı tunıkê cı cı qenı sero yê inan ra bıtersê.
Ê kı tunıkê cı yê cı pey dı ê bêbextê.
Ê nêbiyayi lacêdê cı biyo ê ey zi bılıka cı cıkerda.

F
Fekê şari çıwal niyo kes bıderzo.
Fekê silehi serdın, ê awı u mari xofıno.
Felaket nêvano ez o yena.
Felek fınê sila xo kesi ro nêdo, pıro do erd ra nêwerzaneno.
Felek kesi rê boka xezeb niro, biro key cı veşneno.
Fêsat u fitney heme çi xerpınenê.
Fêsatey nêbo verg u miya piya çerenê.
Fêsati bı a fêsateyda xo ya dınyay xerpınenê.
Fêsati dınyay xırabe kenê.
Fêsati fêsateyda xo ya merdıman kenê dışmenê pê.
Fêsati merdıman verdanê pê u pê dı danê kıştenı.
Fitne u fêsatan rê tım veyveyo, roşano.
Fitne u fêsatey kerdenı karê şeytaniyo.

G
Ga mıreno kardi sero benê vêşi.
Gadê xezeliya cıtı nêbena.
Gay bın dı merdım nêgeyreno golık.
Gay cıtı ray şiyayışdê cı ra beliyo.
Gayo xezel cıtı yan zi çıwên çarnayenı dı mêlı beno u nêwerzeno.
Gılê bındê xo kes werzo xo bın dı cıkero, kes do zi pa bıkewo.
Gırd gırdeya xo, werdi werdiyeya xo vanê bızano.
Gırd, Ella gırdo.
Gırwey ewroy meverdı meştı.
Gırwey xo şari destı meverdı.
Gırwey xo nimçe meverdı.
Gırwey xo tım pak u rınd bıkı.
Gayo xezel tım xezelo.
Goşt esti ra niyabıryêno.
Goşt u nenguya pêyayê, pêra niyabıryênê.
Goştê (K..) dê xo wena mınetê qesabi niyancena.
Goştê (K..) dê xo wena, mınetê şari niyancena.
Goştê merdımi nêwerêno, teniya zıwanê ci yo. Weş bo merdım pa kêfweş beno, nêweş bo pa nêweş beno. Weş bo kes goştarey keno, nêweş bo pa ecız beno u goştarey nêkeno.
Goştê mıriçıkı loqmeyêno, günayê cı oqeyêno.
Golıkê keyi gadê keyi ra nêterseno.
Golıkê namey naxırê xerpıneno.
Goni (Guni) goni şıwena.
Goni, goni pak kena.
Goni, goni ver rıjyêna.
Goza kı gıldê gozê ra bımano, kam biro do siya xo çekero cı, kê kı, kami kı xo rê vıstı.

H
Hacet nêbo kar zi nêbeno.
Haldê altuni ra ancax seraf fahm bıkero.
Haldê altuni ra seraf fahm keno.
Haldê halxırabira ancax hal xırab fahm bıkero.
Haldê halxırabi ra hal xırab fahm keno.
Haldê heskerdoxi ra ancax heskerdox fahm bıkero.
Haldê heskerdoxi ra heskerdox fahm keno.
Haldê zeri ra o kı derdê zeri diyo u anto fahm keno.
Heme çi rê çare vineyêno, labırê mergirê nêvineyêno.
Heme çi wextê xo dı cay xo gêno.
Heme çiya serey xo metewnı.
Heme çiyê merdımdê camêrdi eşkereyo.
Heme meywe darda xo sero weşo.
Heq tım u tım cay xo vineno.
Heqdê dinsızi ra imansız yeno.
Her bı a hereyda xo ya fınê kewno lınci.
Her dik sılodê xo sero veyndano.
Hermuşık çendı herı berzo, hend erzeno xo ser.
Hesabê keyi u ê çarşi pê nêtepşeno, nêmaneno.
Heskerdoxı yan zi waştiya merdımdê camêrdi vanê bol xasekı nêbo, xasekı bo serey cı beleyan ver nêreyêno.
Heta goni nêrıjyaya vanê kes verniya meselan bıgiro, fınê bırıziyo peyni nina u nêvınderêna.
Heta jewi rınd nêsınasnenê pa dostey mekı.
Hetan kı awı nêvinenê pancan mewesarnı.
Hewn u merrgiya zey pêyê.
Hükmat her beno cı menışı. Kewno duz kesi xo sera erzeno. Sımer weno zıreno. Awı şımeno zirtıki erzeno. kewno teng, vındeno u fışqi têvdano.

I
Ilım-ilım koti beno şo bıvinı.
Iman-iman u pere kê dı ro beli niyo.
Insan-insan goştê insani nêweno. Wexto kı buro zi insaney ra vıjêno beno cınawır.
Insan insani rê tım lazım o.
Insani şıto xax werdo, çıçi vejê keno.
ìsot çend tun beno wa bıbo, zey pizotiya nêveşneno.

J
Jew beno, jew mıreno.
Jew bı hezar, hezar bı jew o.
Jew dışmeno camêrd des (10) dostandê sextekar u zurkeran rındêriyo.
Jew gamê şıro hetê jewi ya, o bin dı gami şıno hetê cı ya.
Jew hüweno, jew bermeno.
Jew kareno, jew çineno.
Jew keno, jew weno.
Jew sılo, dıdikan rê teng yeno.
Jew zano, se keno u seni lınganê xo çekeno, jew nêzano.
Ju güla wesar (usar) nino.
Ju ju fını bıvarı labırê dınyay xover mebı.
Ju ju fını hêrs bı labırê pırênê xo medırnı.
Ju ju fını kes har zi beno.
Ju ju fını kes pırênê xo dırneno.
Ju ju fını kes ters werzeno.
ju ju fını bıgürı labırê mevarı.

K
Kar eyb niyo veng geyrayenı eyba.
Kar eyb niyo, parse eybo.
Kar nêbo werd zi nêbeno.
Kar nêbo zerar zi nêbeno.
Kar u zerariya tım bıray pêyê.
Karê xo bı destê xo ya bıkı u cêra safi kı.
Karê xo yê ewroy meverdı meştırê.
Kê kerd (kami kerd), kê (kami) xo rê werd.
Kedwerdox keda merdıman weno.
Kedwerdox nêbo xo ra keda kesi nêweno.
Kermê darı darı ra nêbo, a darı rew-rewi puçı nêbena u nêdindeyêna erd.
Kes bellara bıremo tım bella yeno kesi sere dı.
Kes çend mıl rono hend zi yenê nışenê kesi.
Kes çıçi bıkaro ey çineno.
Kes do şıro bellay ser kı, bella kesi ra bıremo.
Kes do kı hezar serı bêşeref heyat bıramo, wa heyato bışeref bo wa qe rojê bo, helê bo, ê hezar serı rındêriyo.
Kes dodê xo rê nêvano tırşo.
Kes kesi ra nêterseno.
Kes kesi rê eywelah nêkeno.
Kes nêşeno günay kesi wegêro.
Kes nêşeno qısmetê kesi buro.
Kes serd, ya sere ra ya lıngan ra gêno.
Key zurkeri veşayo kesi emel nêkerdo.
Kılawa merdımdê raşti raştey ver dırêna.
Ko çend berz bo rojê ray koyêna a cı.
Ko koy nêreseno, merdım merdımi reseno.
Kotekı cenet ra vıjyaya.
Kotidê zerari ra kes ageyro, hend karo.
Koy berzi rew rewi raya raywanan acı nêkewna.
Kuya awı rayda awı ra şıkyêna.
Kütık goştê kütıki nêweno.
Kütık o veyşan dêsê fırunı xılneno.
Kütıko kı merdımi pero, dındananê xo cı nêmısneno.
Kütıko kı si dımı remeno, şıno ey ra metersı.

L
Lecê dışmenan zey adırdê sımeriyayo, fınê acı kewo rew rewi hewna nêşıno.
Leco bileheq karê camêrdan niyo.
Lêno kı ez şamiya cı nêwera, adırê ê lêni nêkena.
Lepê xeleya qüla ayri pırr nêbena.
Lepê xeleya siya ayri mırd nêbena.
Lepê xeleya siya ayri nêgeyrena.
Leyrê şêri zi şıno şêri.
Leyrê mari zi zey mari jahrıno.
Leyrê mıriçıko kı fınê halin ra bıpero, fına halin niyageyreno.
Lınci mekewı kı tı tey niyalawiyê.
Lınganê xo hendê werxandê xo derg kı.
Locına kı adır tey nêveşo, ay ra dun nêvıjêno.
Lome mekı kesi kı, niro to zi sere dı.
Loqmey xo embıryan, merdım u sınasnayandê xo ra bara kı, kı Homa vêşi bıdo to.
Loqmeyo gırd medekı, to qıra maneno.
Loqmeyo kı nêcawiyo war nêşıno.
Lu engurı nêresena, vana tırşa.
Lu ra post, dışmeni ra dost nêbeno.
Luwerı qürnazêri fına luya.

M
Ma rê kerga korı veyndayo, şari rê dikşêri.
Mar bı a mareyda xo ya awı sero kesi nêpereno.
Mar bı a mareyda xo ya hewn dı kesi nêpereno, nêdano.
Maseyo kı awı ra bıvıziyo, destı, rew mıreno.
May u pi kesi axreta kesi yo.
Maya lacan tım tebera, küçan dı manena.
Meşkını qelbê kesi wustay ci yê vıraştenı çıniyo.
Mêşı werdiya labırê mahdê kesi şanena pê (qelıbnena).
Mele fınê xo erzeno, dıdı xo erzeno, fınê hirını kewno.
Merdım ê hemverdê xo bıgi hesab kı, o zi to bıgiro hesab.
Merdım o arsız çiyê ra ar nêkeno.
Merdım o arsız tım arsızo.
Merdım o bênamus çımandê cı ra beliyo.
Merdım o bêzıwan lalo.
Merdım o camêrd dest dergeya namusdê jewnay nêkeno.
Merdım o camêrd dışmendê xo rê zi bêbextey nêkeno. Wexto kı bıwazo cı bıkışo, vano xo bıpawı ez do to bıkışa.
Merdım o har pırênê xo xo sero dırneno.
Merdım o nefsınek tım veyşano.
Merdım o nêzanaye tım bellay seriyo.
Merdım o rınd yeno qıseda xo ser.
Merdım o tersınok bêbextey, xayıney u qeleşey keno.
Merdım o xayın mırdi nêweno.
Merdım o zanaye u camêrd xızmekarê keydê xo, axayê şariyo.
Merdım wexto kı mıreno boy dekewna.
Merdımdê bênamus u teresiya kes embazey nêkeno.
Merdımdê menfeet peresti ra tım duri kewı, çımkı ey ra heme çi paweyêno.
Merdımdê menfeet peresti ra tım xo bıpawı, çıçi cı dest ra biro keno.
Merdımi merdım bızanı kı, o zi to bızano.
Meremı wa to dımı nêşanê.
Mereyo mındar kewno koçıkda kesi.
Merg nobetayo, perana niyo.
Merg nobetayo, zora niyo.
Merg vira şıno, kıştenı nêşına.
Mergê estorı wa werdenda cewi ra bo.
Mewêna (mewşêrêna) kerge nêbeno.
Mewni namusdê şari ra, wınênê namusdê to ra.
Mi bı lıngda xo ya, bızı bı lıngda xo ya darda bena.
Muma zurkeri heta yasi veşena.

N
Namusê şari paymal mekı kı, şar zi ê to nêkero.
Namusê hemveri namusê xo bızanı.
Nan biyo tazi, ma biyê arwêş. O yo remeno ma yê fetılnenê.
Nanê visoli çogdê visoli sero yo (çogdê cı seroyo).
Ne dost beno dışmen, ne dışmen beno dost.
Ne xinti (qenını) ne zi wa xint to (q...) no.
Ne xinti nışı, ne zi wa o to nışo.
Ne xintiya çıwal kewı, ne zi wa xint to ya çıwal kewo.
Ne xintiya yaxe parçe bı, ne zi o to ya yaxe parçe bo.
Nenguy dışmendê mı boka siya nêkoyo.
Nenguy to estê serey xo bıwrênı (Burinı).
Nerından ra kes hes nêkeno.
Nerındey kerdenı qet weşı niya.
Nerındi nêşenê rından miyan dı cay xo bıgirê.
Nire kesi mıl dı bo kes do pa kaş bo.

O
O kı berz bıpero nızm kewno.
O kı bol emır keno o nê, o kı bol geyreno o bol vineno.
O kı dı cıniyê ci yê ey bellay xo diyo.
O kı emelê cı çınêbo, o emel nêkeno.
O kı eslê xo inkar kero, o bêesılzadeyo.
O kı eslê xo vıni kero, o heramzadeyo.
O kı fahm keno ey rê vengê mêşı vêşi, o kı fahm nêkeno ey rê zi vengê nıqara u zırna zi tayn yeno.
O kı fekê cı şıtra bıveşo, masti pıf keno u weno.
O kı şardê xo rê nêbo o şarna rê qet nêbeno.
O kı şarê xo inkar keno o rotoxê dışmeniyo.
O kı gışta xo keno hıngımêni miyan, o gışta xo lêseno.
O kı jewjêno ey rê tofan vareno.
O kı jewjêno o bellay xo vineno.
O kı kewno nandê xeli dımı nandê cewi ra zi beno.
O kı may u pêrdê xo rê nêbo, o jewnay rê zi nêbeno.
O kı nêdibo u bahdo bıvino, o nêzano se kero.
O kı peyra merdımiro do ey dı hendê çılkê camêrdey u merdımey çıniya.
O kı pısinga kaykero, do pence dayenda cı rê yan zi dırnayenda cı rê razi bo.
O kı qandê menfeeti dost, enbaz yan zi şarê xo roşeno, o şeno xo u şerefê xo zi bıroşo. Çımkı ey dı şeref nêmaneno, o bêşerefo.
O kı qena cı nezdi erdi ya ey ra bol bıtersê.
O kı rındey u xırabey cêra nêvejo, o merdım niyo. Şeno heme çi bıkero.
O kı tey şeref çınêbo eslê xo, kokê xo inkar keno.
O kı to cı rê rındey kerda u destê cı tepışto, o peyra dano to ro.
O kı to cı rê rındey nêkerda, o nino u peyra bı qeleşey u bêbextey a nêdano to ro.
O kı to cı rê rındey, çêletey nêkerda, o rew rewi to nêkışeno.
O kı wınêno xo ver, ey ra bıtersê o zeriyan veşneno.
O kı xo bıroşo dışmeni, o bêşerefo.
O kı xo rê nêbo jewnay rê zi nêbeno.
O kı xırabey bıkero, xırabey, o kı rındey bıkero rındey vineno.
O kı zuri keno ey ra heme çi paweyêno.

Q
Qalê kütıki bıkı, çıwey xo hadre kı.
Qalıbo kı to rê nêbeno ê qalıbi miyan mekewı.
Qandê nefsi kewt hepıs.
Qeda u bella nêvano ez o yena.
Qena kı bımıso fısı yan zi tiz, rew rewi cı ra fek nêvıradana, tım kena.
Qewlê camêrdey hirê fıniyo.
Qewlê merdımdê camêrdi qewlo.
Qısa weşı mari qülda cı ra vejena.
Qısada vengı rê kes amin nêvano.
Qüla ayri werdiya, labırê wena nêwena mırd nêbena.
Qüla kı tı zerey cı nêvinenê, destê xo a qülı meku.

P
Paştida şari ya camêrdey nêbena.
Panc heme gıştê destê jew niyê.
Pers persa kes şıno key Ellay.
Peyê xo teslimê kesi mekı.
Peyniya sebri selametey a.
Peyra mendi vergi wenê.
Pisey nêbo, boy nêvıjêna.
Piyaz sur bo zi, sıpe bo zi piyaz piyazo, çımi veşneno.
Pize siyayey ri siyayeya.
Pırên ra vetey pırênê xo xo sero dırnenê.
Pırên ra vetiya kes dostey u embazey nêkeno.
Pısingan meran rê xeberı rışta u vato:
-Bêrê veyveyê ma esto.
Meran vato: Ma do qülda xo sero koçeki kaykerê.
Poşmaney perey nêkena.

R
Raştey pere nêkena.
Ray kesi vero vıni bo kes rew kewno bındê ray.
Ray nêqedêna emır qedêno.
Raya şaşı kesi şaş bena, raya raştı raşt bena.
Raya kı tı nêzanê cı ra meşo.
Resendê bêbext u qeleşana biri bın meşo, to birdı verdanê.
Rındey bıkı berzı bahr, mase nêzano halıq zano.
Rındey kerdenı karê her merdımi niyo.
Rındey ra xırabey nêvıjêna.
Rısqdê xo rê razi bı.
Rısqê kesi yeno kesi ver.
Rısqê meymani Homa (Ella) dano.
Roj ravêreno qeza nêravêreno.
Roj ravêreno, qeda u bella nêravêreno.

S
Sêkür şiyo xırxızey, şan ra aşmi akewta.
Serê heme çi zuriyê.
Sereyo kı nêteweno çaput cı ra mepêşı.
Serseriyey tım bellay seriya.
Sextekar tım sextekaro, cay cı şari miyan dı çıniyo.
Siya gıranı herunda xo ra nêlüwena.
Siya gırdı leyri mekı, tı zi bın dı manenê.
Sımer ê to yo, merekı zi ê to niya.
Sırê xo kesi rê mevajı.

Ş
Şan, şeref u namey merdımdê camêrdi. bênamusey u bêşerefeya merdımdê bêşerefi esta.
Şari dımı meşo kı, şar zi to kar niyaro.
Şari rê heqaretey mekı kı, şar zi to rê nêkero.
Şari rê nengi meçinı kı, şar zi to rê nêçino.
Şari rê xalo, ma rê lolo beno.
Şewda pukını dı ray mekewı.
Şewda tari dı keydê xo ra mevızi.
Şewqê aşmi awı dı dıha weş aseno.
Şewra rew werıştenı rısqi zi bı xo ya ana.
Şeytanan ra nêbo verg u miya piya çerenê.

T
Tay estê qandê menfeetê xo maya xo boyax kenê u benê roşenê pêrdê xo.
Tay-tay estê renginê, roj rengê vırnenê u kewnê qalıbê.
Tayrê qeneet nêkerê boli nêvinenê.
Tern u wışkiya piya veşenê.
Ters mergê luwero.
Tewa seri tım bellay seriya.
Tewrey parsekerdenı tım vengo.
Tımınê teneya cıwên nêgeyreno.
To kê rê rındey kerda se, o peyra yeno dano to ro.

V
Vaş kokdê xo sero rüweno.
Vanê kes kesi werdi nêvino, piyê kesi kesi ra, kes kesi ra gırd niyo, herkes lacê pêrdê xo yo.
Vanê merdım wustayê vıraştenı bo, ne ê xerpınayenı u xırabekerdenı bo.
Vanê serey mari werdêkey dı biro, pıloznayenı, pelçıqnayenı.
Vengê nıqara duri ra weş yeno.
Vera da pıro va ax peyê mı, peyra da pıro fına va ax peyê mı.
Verg beno pir, heywanandê binan rê beno huwate, beno maskara.
Verg tım vergo, çı wext fırsend bıvino o wext derba xo dano pıro u kışeno.
Verg vergi rew-rewi nêkışeno, wexto kı bıkışo zi heme çi qedineno.
Verg, herwext haway pukıni, mıj u dumanıni paweno.
Veyvedê nefsıno ki dı varan (Yaxer) vareno.
Veyvey luwan bol nêrameno.
Veyvı vana mı bıdê cado duri, ez xo rê bıkera bol u bol zuri.
Viştıray keyi gadê keyi ra nêterseno.

W
Wa des (10) dostê kesi yê bênamusi çınêbê, wa jew dışmenê kesiyo bınamus bıbo.
Wa namey kesi nêvıziyo, qena kesi bıvıziyo.
Wari kerd u vırada xo gan.
Weno, weno mırd nêbeno.
Werdi rê esto, jewbi çıniyo.
Wextê seydi beno, gi tazi yeno.
Wexto kı maşa bena, destê xo adır merzı u destê xo meveşnı.

X
Xebera bêxeyrı rew vılla bena.
Xebera bêxeyrı rew xo resnena wêrandê xo.
Xebera pizedê mırdi ê veyşani nêbena.
Xeribê welatandê xeriban tım mılçewt u barçewto.
Xinti boliyê, xeyr Ella kı heme pê ro cayê dı niyê.
Xinti rê ha vewrı varaya, ha varan (Yaxer) varayo, zey pêyo.
Xinti rê hergı roj roşano.
Xintirê siya u sıpe zey pêyo.
Xintiya xint mebı, xint to xint nêkero.
Xışmê Homa (Ellay) bolo.
Xışmê Homa (Ellay) gırdo.
Xıncıkın cayê nêreseno.
Xırxız xırxızi çımandê cı ra sınasneno.
Xo rê ban meherinı, embıryan bıherinı.

Z
Zerec dışmenê qewmdê xo yo.
Zülmê zülımkaran bol nêrameno, peydı ageyreno cı ser.

http://home.arcor.de/fidemes/zagon/qese_verenan.htm
Üye

merhaba can yoldaşlarım selam olsun benden sizlere