Alfabe Ve Temek Bilgiler
Zazaca alfabede otuz bir harf mevcuttur.
Büyük harfler:
A B C Ç D E Ê F G H I İ J K L M N O P Q R S Ş T U Ü V W X Y Z
Küçük harfler:
a b c ç d e ê f g h ı i j k l m n o p q r s ş t u ü v w x y z
Sesli harfler:
A E Ê I İ O U Ü
Ê Q W X harflerin okunuşu:
Ê: Bê-gel, Mê-gelme, nê-hayır, karêr-Kârer, zonê ma-bizim dilimiz, nonê
mı-benim ekmeğim, dên-borc, torcên-balta, vêşaniye-açlık
Q: qemer-esmer, qelınd-(evliliklerde başlık parası) hediye, qaşo-sözde,
güya, qey-neden, ne için, qeder-kader
W: welat-ülke, ware-yayla, wer-yiyecek, wele-toprak, wendene-okumak,
wayir-sahip, şewe-gece, kewra-kirve, hewn-uyku
X: xal-dayı, xelate-hediye, ödül, xurt-güçlü, xori-derin,
xemılnayene-süslenmek, xezguni-evlilik için kız istemeye gitmek
Kişi Zamirleri:
Ez - Ben
Tı - Sen
O - O (eril)
A - O (dişil)
Ma - Biz
Şıma - Siz
İna/İnan - Onlar
Zamanlar
Gün Zamanları:
Lêl - Şafak eveli alaca karanlık
Zerq - Güneş ışınlarının ilk yansıdıgı vakit
Sodır - Sabah
Peroc - Öğle
Muxurbe - Akşam eveli vakit
Şan - Akşam
Şewe - Gece
Nêmê şewe - Gece yarısı
Genel Zamanlar:
Ewro - Bu gün
Meste - yarın
Buro - Öbürgün
Bultero - Bir öbürki gün
Vızêri - Dün
Perêy - Dünden evelki gün
Emşo - Bu akşam
Sere - Yıl
Emser - Bu yıl
Par - Geçen yıl
Pêrar - Daha evelki yıl
Günlük Selamlaşmalar
Mabe xêr - Merhaba
Sodır be xêr - İyi/hayırlı sabahlar
Sodırê to be xêr - Sana hayırlı sabahlar
Perocê to be xêr - Sana iyi/hayırlı öğleler
Demê to be xêr - (içinde bulunduğun) Anın/vaktin hayırlı olsun, merhaba
Muxurbê to be xêr - (akşam evvelki vaktin) Hayırlı olsun, merhaba
Şanê to be xêr - İyi akşamlar
Şewa to be xêr - İyi geceler
(Bütün bu selamlaşmalarda, ‘siz, sizin’ diye hitap edildiğinde ‘şıma’
şeklinde ‘siz, size’ ait olur. ´Sodırê şıma be xêr, şewa şıma be xêr, Demê
şıma be xêr’ gibi) |
